021-79276000 info@noviraco.com

بازار کوچک و ضعیف اوراق بدهی در ایران با مشکل حاد کاغذبازی انتشار و کلافگی شرکت‌ها روبه‌رو است. برای مثال فقط در انتشار یک اوراق 28 عنوان مستند در 67 نسخه و 428 صفحه با تعداد 1589 امضا تهیه گردیده است. همچنین مشکلات دیگری همچون: ضامن‌های بانکی، قوانین سخت‌گیرانه (کارشناس رسمی دادگستری و مؤسسات حسابرسی)، نبود مؤسسات رتبه‌بندی، تنوع پایین اوراق موجود و نبود فرهنگ‌سازی؛ باعث شده که اوراق بدهی نتواند در ایران به‌خوبی بازار سهام شناخته شود. شاید هم یک علت آن نگرانی مدیران سازمان بورس از به حاشیه رفتن بازار سهام در سایه قوی شدن بازار بدهی باشد.

به گزارش خبرنگار اقتصادی باشگاه خبرنگاران پویا؛ بروکراسی اداری شدید به‌نوعی باعث شده شرکت‌های ایرانی که قصد افزایش سرمایه از طریق انتشار این اوراق را دارند عطای آن را به لقایش ببخشند. بر اساس یک بررسی که وزیر ارتباطات از طولانی‌ترین مراحل کاغذبازی‌ها در ایران منتشر کرد: اخذ مجوز انتشار اوراق بدهی با 60 استعلام در صدر با بیشترین تعداد استعلام قرار گرفت و بافاصله از رقبایی ازجمله تأسیس موسسه مالی و اعتباری با 43 استعلام و تأسیس صرافی با 29 استعلام، مقام اول را در این خصوص به خود اختصاص داد.

در بررسی‌های به‌عمل‌آمده 3 عامل، اصلی‌ترین متهمان افزایش بروکراسی در عرضه اوراق بدهی هستند:

1. ناهماهنگی سازمان بورس با زیرمجموعه‌اش (شرکت دارایی مرکزی): به علت نبود تفکیک صحیح وظایف بین سازمان بورس و شرکت دارایی مرکزی در روند اداری انتشار اوراق، این شرکت به‌نوعی به باتلاق شرکت‌های متقاضی انتشار اوراق بدهی و صکوک تبدیل گشته است.

اختلافات بین این دو ازآنجا نشاءت می‌گیرد که در بعضی مواقع سازمان بورس انتشار یک اوراق را بدون مشکل می‌داند اما از سوی دیگر شرکت دارایی مرکزی می‌گوید ازآنجا مسئولیت حقوقی در برابر نکول اوراق دارد بنابراین خود را پاسخگو می‌داند با سازمان بورس اعلام مخالفت می‌کند. این ناهماهنگی‌ها باعث تشدید بروکراسی‌ها می‌شود.

2. مراحل زیاد و کلافه کننده: انتشار اوراق هفت‌خوان پیچیده‌ای دارد که ابتدای آن با طرح توجیهی و تائید کانون کارشناسان دادگستری آغاز و سپس با مراحلی همچون: حسابرسی، ضمانت بانکی، اداره ثبت و شهرداری و روند اداری سازمان بورس روبه‌رو هست که هرکدام هفته‌ها و ماه‌ها زمان به خود اختصاص می‌دهد.

3. شرکت‌های رتبه‌بندی: اوراق بدهی برای انتشار نیازمند ضامن است بدین معنا که برای جلوگیری از نکول تضمین دهند که حتماً اصل و سود صکوک پرداخت بشود و غالباً بانک‌ها عهده‌دار این ضمانت می‌شوند اما متأسفانه معمولاً بانک‌ها به دلایل مختلف به‌سختی این ضمانت را در اختیار شرکت‌ها قرار می‌دهند. مهم‌ترین جایگزین این ضمانت‌نامه‌های بانکی، شرکت‌های رتبه‌بندی هستند اما هنوز در ایران علاوه بر تعداد کم و ناچیز خود، سازمان بورس نتوانسته آن‌طور که باید آن‌ها را در بازار مالی ایران گسترش بدهد.

ابوالفضل شهرآبادی کارشناس بازار سرمایه و دست‌اندرکار عرضه اوراق بدهی در گفت‌وگو با تسنیم گفت: انتشار اوراق بدهی در ایران تایم زیادی و طولانی و خسته‌کننده‌ای دارد. شما اگر انتشار اوراق اجاره را در نظر بگیرد اولین گلوگاه این است که ابتدا باید یک شرکت تأمین سرمایه گزارش توجیهی طرح را انجام دهد و برای این کار نیازمند کانون کارشناسان دادگستری دارایی‌های پشتوانه اوراق اجاره به شکل به‌روز قیمت‌گذاری شود. کانون هم وظیفه خود را زودتر 2 ماه به پایان نمی‌رساند.

وی افزود: گام بعدی گزارش توجیهی آن است که یک حسابرس باید آن را حسابرسی کند و علی‌الخصوص اگر این کار از طرف سازمان حسابرسی صورت بگیرد تقریباً دو ماه طول خواهد. بعد از 4 ماه کار ما با سازمان بورس شروع می‌شود تا مدارک را برای آنان ارسال کنیم برای ارزیابی که دراین‌بین معمولاً سازمان بورس ایراداتی به مدارک وارد می‌کند و رفع و رفت‌وآمد مدارک خود زمان‌بر است. در ضمن در بعضی اوراق مراجعه به اداره ثبت و شهرداری هم وجود دارد که مشکلات را دوچندان می‌کند.

شهرآبادی افزود: بعد از تمامی این مراحل به مهم‌ترین مانع یعنی ضامن بانکی می‌رسیم. در بانک معمولاً باید طرح توجیهی و مذاکره‌های متعدد با بانک داشت. معمولاً بعضی از آن‌ها با اوراق بدهی آشنا نیستند و همین باعث طولانی شدن روند می‌شود. رایزنی‌های ملال‌آوری با هیئت‌مدیره و معاونت‌های حقوقی و اعتبارات بانک باید صورت بگیرد بانک باید صورت بگیرد و خود ضمانت بانکی یک دست‌انداز بزرگ است که به‌تنهایی به‌اندازه سایر مراحل وقت‌گیر است.

این کارشناس بازار سرمایه ادامه داد: در آخرین مرحله تمام مستندات به‌دست‌آمده به شرکت دارایی مرکزی بورس ارسال می‌شود و آن‌ها هم ریزبه‌ریز بررسی می‌کنند و اگر ایرادی باشد ارجاع می‌دهد. شرکت دارایی مرکزی هم‌روند نسبتاً طولانی دارد اما نسبت به مراحل قبل سریع‌تر کار انجام می‌شود. وی افزود: در میان انواع اوراق، اوراق اجاره زمان‌برترین آن‌ها هست. شهرآبادی درباره معضل ضمانت بانکی و همکاری نکردن بانک‌ها در این زمینه گفت: هر بانکی معمولاً مقررات خاص و دلبخواهی خودش را دارد بنابراین مهم‌ترین مانع انتشار اوراق ضمانت بانکی است که البته با توسعه شرکت‌های رتبه‌بندی توسط سازمان بورس می‌تواند این مشکل حل بشود.

وی در پاسخ به سؤال اینکه الآن به شکل متوسط زمان عرضه اوراق چقدر طول می‌کشد و پیشنهاد شما برای کاهش این بروکراسی چیست گفت: به‌طور متوسط انتشار اوراق 6 ماه زمان می‌برد و حتی ما اوراقی داشته‌ایم که یک سال و نیم هم به طول انجامیده است؛ اما اگر روندها اصلاح شود این مدت‌زمان می‌توان به 3 ماه کاهش یابد. شهرآبادی ادامه داد: البته چابک بودن خود شرکت متقاضی عرضه اوراق هم خیلی مهم است که بتواند سریع کارها را به شکل هم‌زمان پیش ببرد.

انتهای مطلب/